پایان هزینهمحوری، آغاز سرمایهگذاری هوشمند؛ اولویتهای جدید اعتباری آبخوانداری کشور در استان زنجان مشخص شد
در روز سه شنبه ۱۰ آذر ۱۴۰۴، دکتر شیرانی، رئیس اداره طرحهای پیشاهنگ و ترویج یافتههای تحقیقاتی پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، به همراه اعضای این اداره خانم دکتر شیخ و مهندس غریبرضا، میهمان مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان زنجان بودند. این دیدار رسمی با حضور دکتر عظیمی رئیس مرکز، دکتر اسدی معاون پژوهشی، دکتر عبدینژاد رئیس بخش حفاظت خاک و آبخیزداری و دکتر رستمیزاد رئیس ایستگاه تحقیقاتی، آموزشی و ترویجی آبخوانداری قرهچریان برگزار شد و هدف اصلی آن، بررسی وضعیت کنونی ایستگاه قرهچریان، رفع موانع موجود و برنامهریزی مشترک برای تقویت فعالیتهای تحقیقاتی، آموزشی و ترویجی در ایستگاه بود.
دکتر عظیمی، رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان زنجان، در آغاز نشست با خوشآمدگویی به هیئت اعزامی پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سخنان خود را با تأکید بر جایگاه حیاتی آبخوانداری در شرایط فعلی کشور آغاز کرد. وی با اشاره به تداوم پدیده خشکسالی و کاهش شدید منابع آب سطحی و زیرزمینی، آبخوانداری را یکی از مؤثرترین و پایدارترین راهکارهای موجود دانست و اظهار داشتند: «در سالهای اخیر شاهد بازدیدهای گسترده دانشجویان، اساتید دانشگاه، کارشناسان، مروجان کشاورزی و حتی کشاورزان پیشرو از عرصه پخش سیلاب ایستگاه بودهایم، اما متأسفانه هنوز سطح آگاهی عمومی جامعه از اهمیت آبخیزداری و بهویژه آبخوانداری بسیار پایین است.» رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان زنجان هزینهکرد در این حوزه را نه «هزینه» بلکه «سرمایهگذاری بلندمدت» توصیف کرد و خواستار تأمین امکانات رفاهی مناسب، سالن آموزشی مجهز و محتوای ترویجی جذاب برای ایستگاهها شد تا بتوان بازدیدکنندگان را بهصورت مؤثرتری جذب و آموزش داد.
دکتر شیرانی، رئیس اداره طرحهای پیشاهنگ و ترویج یافتههای تحقیقاتی پژوهشکده، ضمن ابراز خرسندی عمیق از عملکرد موفق و حمایتهای همهجانبه مرکز از ایستگاه تحقیقاتی، آموزشی و ترویجی آبخوانداری قرهچریان، به تشریح سیاستهای جدید پژوهشکده پس از سه دهه تجربه پرداخت. وی اظهار داشت: «بعد از ۳۰ سال، سیاستهای کلان پژوهشکده به سمت استفاده بهینه و چندمنظوره از ایستگاههای موجود، تحقق کامل اهداف تحقیقاتی، آموزشی و ترویجی و حرکت تدریجی به سوی خودگردانی مالی این ایستگاهها تغییر جهت داده است.» دکتر شیرانی فهرستی از اولویتهای جدید را برشمرد ازجمله: اثربخشی اقتصادی تحقیقات از طریق طرحهای ترویجی درآمدزا، پیگیری جدی امور حقوقی برای تثبیت مالکیت و ایجاد درآمد پایدار، تمرکز ویژه بر فعالیتهای ترویجی و برگزاری کارگاههای آموزشی مستمر، تبلیغات محیطی گسترده شامل تابلوهای بزرگ، رنگآمیزی و علائم راهنما، تهیه ماکتهای سهبعدی، تصویربرداری هوایی با پهپاد (که هماهنگی لازم در همین جلسه انجام شد)، تهیه نقشه DEM با دقت بالا، جلب سرمایهگذاری و مشارکت بخش خصوصی در مرمت و نگهداری آبخوانها، بهرهگیری از اعتبارات اداره کل منابع طبیعی استان برای گسترش طرحها، احداث مزارع خورشیدی و سایر پروژههای درآمدزا، رایزنی با سازمان هواشناسی برای کالیبراسیون تجهیزات هواشناسی ایستگاه، ایجاد بانک اطلاعاتی جامع و اجرای طرح پایش بلندمدت آبخوانها.
دکتر اسدی، معاون پژوهشی مرکز تحقیقات استان زنجان، نیز با تأکید بر نقش بیبدیل ایستگاه تحقیقاتی، آموزشی و ترویجی آبخوانداری قرهچریان در افزایش سطح آبهای زیرزمینی منطقه و تأثیرات مثبت آن بر کشاورزی و معیشت مردم محلی، پیشنهادهای عملی متعددی ارائه داد. وی خرید و ساماندهی فوری تجهیزات آتشنشانی برای جلوگیری از آتشسوزی، پیگیری جدی موضوع اکوتوریسم و تبدیل ایستگاه به مقصد گردشگری علمی و طبیعی، تبلیغات گسترده کارگاهها و برنامههای ترویجی در رسانهها و شبکههای اجتماعی و اولویتبندی فعالیتهای ترویجی پس از تأمین نیازهای اولیه آموزشی را ضروری دانست. معاون پژوهشی همچنین یادآور شد که ایستگاه قرهچریان علاوه بر فعالیت اصلی در حوضه آبخوانداری، در تولید بذرهای پرورشی گندم نیز عملکرد درخشانی داشته و این تنوع فعالیتی میتواند الگویی برای سایر ایستگاههای کشور باشد.
دکتر عبدینژاد، رئیس بخش تحقیقاتی حفاظت خاک و آبخیزداری، و دکتر رستمیزاد، رئیس ایستگاه تحقیقاتی، آموزشی و ترویجی آبخوانداری قرهچریان، در ادامه به ارائه گزارش جامع و مستند از دستاوردهای بیش از سه دهه اجرای طرح پخش سیلاب در دشت سهرین- قرهچریان پرداختند. آنها با استناد به دادههای پایش بلندمدت اعلام کردند که این طرح موفق به تغذیه سفرههای آب زیرزمینی، کنترل سیلابهای مخرب، تأمین منابع آب پایدار برای شرب و کشاورزی، افزایش چشمگیر سطح زیر کشت آبی، ایجاد اشتغال مستقیم و غیرمستقیم، مهاجرت معکوس از شهر به روستا، تأمین آب شرب روستاهای پاییندست و حتی احیای زیستگاه برای گونههای گیاهی و جانوری در خطر انقراض شده است. دو مسئول تأکید ویژهای بر اجرای طرحهای پایش مستمر و جامع داشتند تا تمام اثرات مثبت بهصورت گزارشهای فنی دقیق، دستورالعملهای اجرایی و دیتابیس قدرتمند مستند شود و بهعنوان الگویی قابل تعمیم در سایر مناطق کشور ارائه گردد.
در ادامه خانم دکتر شیخ و مهندس غریبرضا، به نمایندگی از دفتر طرحهای پیشاهنگ و ترویج یافتههای تحقیقاتی پژوهشکده، با قاطعیت اعلام کردند که این دفتر با تمام توان آماده حمایت مالی، فنی و لجستیکی از ایستگاههای آبخوانداری کشور بهویژه مراکز مستعد و فعال مانند ایستگاه تحقیقاتی، آموزشی و ترویجی آبخوانداری قرهچریان است. آنها هدف اصلی دفتر را ترمیم، توسعه و احیای آبخوانها در مناطق خشک و نیمهخشک کشور دانستند و برآورد دقیق و سریع نیازهای اولیه آموزشی، ترویجی و زیرساختی ایستگاهها را در دستور کار فوری خود قرار دادند.
در پایان این نشست هماندیشی که بیش از چهار ساعت به طول انجامید، شرکتکنندگان بر اجرای هماهنگ و اولویتدار فعالیتهای تحقیقاتی، آموزشی و ترویجی تأکید کردند و پس از بحث و بررسی گسترده، اولویتهای اختصاص اعتبار سال آینده ایستگاه را مشخص نمودند
این دیدار نشانهای روشن از عزم جدی نهادهای پژوهشی و اجرایی کشور برای تبدیل ایستگاههای آبخوانداری به کانونهای واقعی توسعه پایدار، آموزش عمومی، خودگردانی مالی و امیدآفرینی در مناطق خشک و نیمه ایران بود.
