رویداد درهای باز کشاورزی و منابع طبیعی در ایستگاه تحقیقاتی، آموزشی و ترویجی آبخوانداری قرهچریان زنجان برگزار شد
به گزارش روابط عمومی مرکز به نقل از دکتر رستمی زاد مسئول ایستگاه تحقیقاتی، آموزشی و ترویجی آبخوانداری قرهچریان، در راستای ترویج دانش نوین کشاورزی و مدیریت پایدار منابع طبیعی، رویداد «درهای باز کشاورزی و منابع طبیعی» با تمرکز بر فناوریهای آبخوانداری، در تاریخ دوم دیماه ۱۴۰۴ در ایستگاه تحقیقاتی، آموزشی و ترویجی آبخوانداری قرهچریان استان زنجان برگزار شد. این رویداد که با حضور کشاورزان، پژوهشگران و کارشناسان حوزه کشاورزی و منابع طبیعی همراه بود، فرصتی بینظیر برای تبادل دانش و تجربیات عملی فراهم آورد. این ایستگاه، به عنوان یکی از مراکز کلیدی تحقیقات آبخوانداری در ایران، با بهرهگیری از روش پخش سیلاب، نقش محوری در مقابله با چالشهای خشکسالی و کمبود آب ایفا میکند.
رویداد «درهای باز کشاورزی و منابع طبیعی» از ساعت ۹ صبح در ایستگاه تحقیقاتی، آموزشی و ترویجی آبخوانداری قرهچریان استان زنجان آغاز به کار کرد. این ایستگاه به عنوان یک الگوی موفق در مدیریت آبهای زیرزمینی شناخته میشود. شرکتکنندگان شامل کشاورزان پیشرو و عادی منطقه و کارشناسان از جهاد کشاورزی استان را شامل میشد، که از ایستگاه بازدید کردند.
دکتر اسدی، معاون پژوهشی و انتقال یافتههای مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان زنجان، با ارائهای جامع به بررسی تأثیرات آبخوانداری بر کشاورزی پرداخت. دکتر اسدی ابتدا به چالشهای اصلی کشاورزی در استان زنجان اشاره کرد: «زنجان با میانگین بارندگی سالانه کمتر از ۳۰۰ میلیمتر، با افت شدید سطح آبهای زیرزمینی روبرو است. برداشت بیرویه برای آبیاری مزارع، منجر به فرونشست زمین و کاهش کیفیت خاک شده است.» وی توضیح داد که آبخوانداری، به عنوان یک رویکرد اکولوژیکی، با هدایت سیلابهای فصلی به عرصههای پخش، آب را به لایههای زیرزمینی تزریق میکند و از هدررفت آن جلوگیری مینماید.
در ادامه دکتر رستمیزاد، مسئول ایستگاه، با تمرکز بر معرفی ایستگاه و جزئیات فنی عرصه پخش سیلاب، حضار را به عمق فنی این فناوری برد. دکتر رستمیزاد ابتدا ایستگاه را معرفی کرد: « ایستگاه تحقیقاتی، آموزشی و ترویجی آبخوانداری قرهچریان، در سال 1375، در سطحی معادل 409 هکتار احداث شده است و شامل مزارع دیم و آزمایشی (200 هکتار) و عرصه پخش سیلاب (209 هکتار) میشود. این ایستگاه بطور متوسط سالانه بیش از 10 میلیون مترمکعب سیلاب را مدیریت و حدود 5/6 میلیون متر مکعب آب به آبخوان منطقه تزریق میکند.» وی سپس به عرصه پخش سیلاب پرداخت، که قلب تپنده ایستگاه است: در بخش فنی، وی به تفصیل به سازهها، اجزا و ابنیه پخش سیلاب پرداخت. دکتر رستمی زاد در ادامه به ارائه گزارش جامع و مستند از دستاوردهای طرح پخش سیلاب در دشت سهرین- قرهچریان پرداختند. ایشان با استناد به دادههای پایش بلندمدت اعلام کردند که این طرح موفق به تغذیه سفرههای آب زیرزمینی، کنترل سیلابهای مخرب، تأمین منابع آب پایدار برای شرب و کشاورزی، افزایش چشمگیر سطح زیر کشت آبی، ایجاد اشتغال مستقیم و غیرمستقیم، مهاجرت معکوس از شهر به روستا، تأمین آب شرب روستاهای پاییندست و حتی احیای زیستگاه برای گونههای گیاهی و جانوری در خطر انقراض شده است.
در این نشست دکتر شادمان کارشناس حوزه اقلیم، به تشریح مفهوم تغییرات اقلیمی به زبان ساده پرداخت و با مقایسه شرایط آب و هوایی گذشته و حال استان و کشور ازجمله تغییرات بارش، افزایش دما و بروز پدیدههای همچون موجهای گرمایی به تغییرات محسوس رخداده در اقلیم منطقه اشاره کرد؛ وی با مثالهای ساده و روزمره مانند مفهوم تغییرات پایدار و بلندمدت در اقلیم را برای حاضران تبیین نمود و در ادامه، اشاره کوتاهی به اثرات منفی این تغییرات بر بخش کشاورزی، ازجمله تغییر یا افزایش آفات و تغییر در فصل بارش داشت. ایشان با ذکر مثالهای ساده بر لزوم تغییر در شیوههای زندگی روزمره و روشهای کشاورزی رایج به سمت رویکردهای پایدار و سازگار با اقلیم جدید را تأکید کرد. همچنین در پایان، کشاورزان حاضر را به اعتماد کامل به همکاران مرکز تحقیقات و کارشناسان محلی و عمل به توصیههای آنها برای مقابله با چالشهای پیشرو دعوت نمود.
در پایان دکترناصر وفایی، محقق بخش زراعی باقی مرکز، کشت حفاظتی به عنوان راهکاری کلیدی برای مقابله با فرسایش خاک و افزایش بهرهوری معرفی کردند؛ ایشان تأکید کردند این روش با حداقل شخمزنی، حفظ بقایای گیاهی روی سطح خاک و استفاده از بذرپاشهای ویژه، فرسایش را تا حد زیادی کاهش میدهد، مصرف آب را کم میکند و عملکرد محصول را در شرایط خشکسالی بهبود میبخشد. شرکتکنندگان با استقبال از حمایتهای دولتی مانند یارانه ماشینآلات، متعهد شدند این رویکرد را برای حفظ محیط زیست و افزایش درآمد بلندمدت گسترش دهند.
چشمانداز آینده
رویداد «درهای باز کشاورزی و منابع طبیعی» در ایستگاه تحقیقاتی، آموزشی و ترویجی آبخوانداری قرهچریان، نه تنها یک گردهمایی آموزشی و ترویجی بود، بلکه نمادی از امید برای کشاورزی پایدار در ایران به شمار میرود. با سخنرانیهای غنی دکتر اسدی و دکتر رستمیزاد، دکتر وفا و دکتر شادمان، شرکتکنندگان با ابزارهایی عملی برای مقابله با بحران آب مجهز شدند. این رویداد، یادآوری میکند که با دانش و همکاری، میتوان دشتهای تشنه را به باغهای سبز تبدیل کرد.
