پیوند نسل‌ها در آموزش آبخیزداری؛ از مدرسه تا مزرعه در شهرستان ابهر

تیم تسهیلگری مرکز در اقدامی خلاقانه و با رویکردی چندبعدی، روز چهارشنبه ۱۳ آبان‌ماه در روستای چشمه‌بار از توابع شهرستان ابهر، الگویی نوین از آموزش غیررسمی را اجرا کرد. این برنامه با هدف نهادینه‌سازی فرهنگ حفاظت از منابع طبیعی، با تمرکز بر تعامل میان نسل‌های مختلف و پیوند دانش فنی با مهارت‌های تسهیلگری طراحی شده بود.

تیم تسهیلگری با این باور که تغییر رفتار پایدار در جوامع روستایی، مستلزم مشارکت هم‌زمان نسل‌های مختلف است، فرآیند آموزش را از چارچوب‌های سنتی خارج کرد. این برنامه با حضور اعضای شورا، معتمدین محلی و دانش‌آموزان آغاز شد. در بخش نخست، با برگزاری کارگاهی تعاملی در مدرسه ابتدایی منطقه، مفاهیم پایه آبخیزداری در بستر آموزش غیررسمی به کودکان منتقل شد. اهدای جوایز آموزشی و کتاب به دانش‌آموزان، نقشی کلیدی در ایجاد انگیزه و پیوند عاطفی میان نسل نوین و منابع طبیعی ایفا کرد. در بخش اصلی برنامه، دکتر نوری و دکتر حسینی، با به‌کارگیری تکنیک‌های نوین تسهیلگری، به بازنمایی ارتباط میان حفاظت از آب و خاک با آینده اقتصادی و اجتماعی منطقه پرداختند. هدف از این رویکرد، تبدیل «توصیه‌های اداری و ترویجی» به «ضرورت‌های زیست‌محیطی و اقتصادی» در ذهن آبخیزنشینان بود. تیم تسهیلگری با تمرکز بر این موضوع، تلاش کرد تا ضرورت پیشگیری از فرسایش خاک را به عنوان یک راهکار برای حفظ سرمایه‌های کشاورزی در ذهن مخاطبان تثبیت کند.

این تجربه میدانی نشان داد که افزایش ضریب نفوذ دانش‌های تخصصی در جوامع روستایی، بیش از آنکه وابسته به محتوای علمی باشد، به «شیوه ارائه» و «بستر آموزشی» بستگی دارد. پیوند میان دانش فنی و مهارت‌های تسهیلگری، الگویی کارآمد برای برنامه‌های آتی ترویج کشاورزی در منطقه است که می‌تواند تداوم فرهنگ حفاظت از منابع طبیعی را تضمین نماید.

در ادامه برنامه، تیم تسهیلگری، چالش‌های اصلی روستا را با شوراها و معتمدین محلی مورد بحث و بررسی قرار دادند.