اجرای طرح تسهیلگری و ارزیابی مشارکتی در حوزه آبخیز خوشنام ابهر

در راستای اجرایی‌سازی تفاهم‌نامه همکاری میان مرکز تحقیقات و اداره‌کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان، فاز عملیاتی طرح «تسهیلگری، آموزش و توانمندسازی جوامع محلی و بهره‌برداران در حوزه منابع طبیعی» کلید خورد. روز یکشنبه، یکم مهرماه ۱۴۰۳، تیم تخصصی این پروژه متشکل از آقایان حسین حسینی‌منفرد و مجتبی نوری، با حضور در منطقه، فرآیند جمع‌آوری داده‌های پایه و نیازسنجی میدانی را آغاز کردند. این تیم با بهره‌گیری از تکنیک‌های نوین تسهیلگری، از جمله «ده‌گردشی» (Village Walk) و «ارزیابی سریع روستایی» (PRA)، به تعامل مستقیم با اهالی و شناخت ظرفیت‌ها و چالش‌های منطقه پرداختند. استفاده از متدولوژی PRA (ارزیابی سریع روستایی) به عنوان یک ابزار قدرتمند در پژوهش‌های ترویجی، رویکردی “از پایین به بالا” محسوب می‌شود. در این روش، تسهیلگران به جای انتقال یک‌سویه دانش، در کنار بهره‌برداران قرار گرفته و با مشارکت فعال آنان، به شناسایی اولویت‌ها، تنگناهای معیشتی و نقاط قوت مدیریت منابع طبیعی در روستاها می‌پردازند. اجرای این تکنیک‌ها، بستری مناسب برای ایجاد اعتماد متقابل میان جامعه محلی و دستگاه‌های اجرایی فراهم می‌آورد. این پروژه مطالعاتی-ترویجی، حوزه آبخیز «خوشنام» در شهرستان ابهر را به عنوان پایلوت هدف قرار داده است. این حوزه که شامل چهار روستای خوشنام، گلی، نایجوک و چشمه‌بار است، به دلیل تنوع بهره‌برداران و اهمیت اکولوژیک منطقه، حائز اهمیت استراتژیک برای پیاده‌سازی الگوهای موفقِ مدیریت پایدار منابع طبیعی می‌باشد. هدف نهایی این طرح، صرفاً گردآوری اطلاعات نیست؛ بلکه ایجاد یک مدل عملیاتی برای توانمندسازی جوامع محلی است تا بهره‌برداران بتوانند در تصمیم‌گیری‌های مربوط به حفاظت و بهره‌برداری از منابع طبیعی منطقه خود، نقشی فعال و تصمیم‌ساز ایفا کنند. نتایج حاصل از پیمایش‌های میدانی اخیر، پس از تحلیل در تیم کارشناسی، نقشه راه آموزش‌های ترویجی و برنامه‌های توانمندسازی آتی را در این چهار روستا ترسیم خواهد کرد. این اقدامِ میدانی، گامی مؤثر در جهت تبدیل دانش بومی به راهکارهای اجرایی و تقویت مشارکت مردمی در حراست از منابع ملی و آبخیزداری قلمداد می‌شود.